Minder uren, dezelfde klanten: wat onderzoek zegt over onderbezetting in de winkel
Als de loonkosten stijgen, zijn de winkeluren meestal het eerste wat krimpt. Onderzoek naar winkelbedrijfsvoering laat zien dat een uur dat je op de piek schrapt meer kost dan een uur in een rustige periode, en dat die kosten per winkel verschillen.
Op deze pagina
In februari 2026 vroeg het British Retail Consortium financieel directeuren in de Britse retail hoe ze de stijgende personeelskosten wilden opvangen. Meer dan de helft zei het komende jaar te gaan snijden in gewerkte uren en overuren, en voor 84% waren de loonkosten inmiddels een van de drie grootste zorgen, tegen 21% in juli daarvoor. Retailers in andere landen maken dezelfde rekensom: de lonen stijgen, de omzet houdt geen gelijke tred, en de winkeluren zijn de kostenpost die je het snelst kunt aanpassen.
Onderzoek naar winkelbedrijfsvoering houdt zich al meer dan tien jaar bezig met een smallere vraag. Als er uren af moeten, welke uren dan, en in welke winkels?
Onderbezetting verstopt zich in de piek
In verkoopcijfers is onderbezetting moeilijk te zien. Een winkel die om vijf uur ‘s middags te weinig mensen op de vloer had, boekt nog steeds de omzet die hij maakte, en bezoekers die zonder hulp vertrokken, laten geen spoor na in de kassa.
Vidya Mani, Saravanan Kesavan en Jayashankar Swaminathan losten dat op door drie reeksen uurdata uit 41 winkels van een grote retailketen te combineren: bezoekersaantallen, omzet en gewerkte uren. Met een model gebaseerd op wachtrijtheorie berekenden ze voor elke winkel een referentieniveau voor de bezetting en vergeleken dat met wat er werkelijk was ingeroosterd. Alle 41 winkels waren tijdens een piek van drie uur systematisch onderbezet. Volgens de auteurs zouden omzet en winstgevendheid flink kunnen stijgen als die onderbezetting verdween. Fouten in de prognoses en beperkingen bij het roosteren verklaarden een deel van het gat.
Als de piek al krap bezet is, haalt een generieke bezuiniging uren weg uit precies de periode waarin ze het meest opleveren.
Meer bezoekers betekent niet vanzelf meer omzet
Een eerdere studie van Olga Perdikaki en dezelfde twee co-auteurs splitste met data van een kledingketen de omzet op in conversie (transacties per bezoeker) en bonbedrag. De omzet steeg mee met de bezoekersaantallen, maar met afnemende meeropbrengst, en de bezetting bepaalde mee hoeveel van de extra bezoekers omzet opleverde. Naarmate het drukker werd, daalde de conversie. Een lagere conversie hing bovendien samen met een zwakkere groei van het aantal bezoekers daarna. Dat wijst erop dat bezoekers die vertrekken zonder geholpen te zijn, minder snel terugkomen.
Dat levert een praktisch waarschuwingssignaal op. Als de conversie daalt in de drukste uren van de week, stuurt de winkel waarschijnlijk bezoekers weg, wat het omzettotaal ook zegt. Bezoekersstroom en omzet laten niet hetzelfde zien, en in het verschil tussen die twee wordt de bezetting zichtbaar.
Hetzelfde uur is in sommige winkels meer waard
Veel ketens stellen het personeelsbudget vast naar verhouding van de verwachte omzet. Marshall Fisher, Santiago Gallino en Serguei Netessine zetten vraagtekens bij die regel. Samen met een grote speciaalzaakketen schatten ze per winkel hoe de omzet reageerde op de bezetting, met behulp van toevallige verschillen tussen geplande en werkelijk gewerkte uren. Daarna voerden ze de winkelspecifieke bezettingsniveaus in de praktijk in. In 168 winkels steeg de omzet in zes maanden met 4,5%.
Het effect van personeel op de omzet verschilde sterk per winkel en was het grootst waar de potentiële vraag hoog was, de concurrentie dichtbij zat en de bedrijfsleider ervaring had. Een uniforme bezuiniging van 10% per winkel kost daarom in de ene winkel veel meer dan in de andere.
Maar ren niet achter elke piek aan
Twee studies stellen grenzen aan hoe nauw het rooster de bezoekerscurve moet volgen.
Kesavan, Bradley Staats en Wendell Gilland analyseerden twee jaar data van 445 winkels en vonden een omgekeerd U-vormig verband tussen het aandeel tijdelijke krachten of parttimers en omzet en winst. Enige flexibiliteit hielp, te veel ervan werkte averechts.
Bij Gap voerden Kesavan en collega’s een gerandomiseerd veldexperiment uit in 28 winkels in San Francisco en Chicago. De roosters werden consistenter, voorspelbaarder en beter afgestemd op het werk, en medewerkers kregen er meer zeggenschap over. De productiviteit van de winkels steeg met 5,1%, door 3,3% hogere omzet en 1,8% minder gewerkte uren. De auteurs schrijven het effect toe aan een betere uitvoering in de winkel. Winkelwerk is zwaar, en een rooster dat elke week verandert, maakt de belasting groter.
Wat het onderzoek samen laat zien
Samen pleiten de studies ertegen om overal hetzelfde aandeel uren te schrappen. Uren kun je beter eerst verschuiven en pas daarna schrappen, want op de piek kost onderbezetting het meest en in de rustige uren zijn loonkosten het makkelijkst terug te halen. Bezuinigingen werken beter per winkel, omdat hetzelfde gewerkte uur in sommige winkels meer oplevert dan in andere. Een stabiel rooster kan de rustige basis dekken, met flexibiliteit die is gepland rond terugkerende pieken in plaats van rond elke nieuwe prognose. En een dalende conversie in de drukste uren is het duidelijkste teken dat een bezuiniging te ver is gegaan.
Met historische bezoekersdata kom je al een heel eind. In een studie bij een kledingketen bouwden Hsiao-Hui Chuang, Rogelio Oliva en Olga Perdikaki een regel die de bezetting baseerde op eerdere bezoekersaantallen. In simulaties kwam die bij stabiele drukte tot op 0,5% van de winst die met perfecte informatie over de bezoekersaantallen mogelijk was, en tot op 2,5% als de drukte sterk schommelde.
Bezoekers naast ingezette uren meten
Al deze studies steunen op dezelfde data: bezoekers per uur afgezet tegen ingezette uren per uur, winkel voor winkel. De meeste retailers hebben de tweede reeks en de omzet, maar niet de eerste.
Anonieme bezoekerstelling vult dat gat. Met bezoekersaantallen per uur per winkel wordt de verhouding tussen personeel en bezoekers zichtbaar, vallen terugkerende pieken op naast eenmalige uitschieters, en kun je het effect van een roosterwijziging de week erna al controleren. Personeelsplanning met bezoekersdata laat zien hoe dat in de praktijk werkt, en het wekelijkse ritme van de bezoekersstroom gaat over het patroon achter het rooster. De meting levert anonieme, geaggregeerde statistieken op, met een methode die is goedgekeurd door een gegevensbeschermingsautoriteit.
Bronnen
- Mani, V., Kesavan, S., & Swaminathan, J. M. (2015). Estimating the impact of understaffing on sales and profitability in retail stores. Production and Operations Management, 24(2), 201–218. https://doi.org/10.1111/poms.12237
- Perdikaki, O., Kesavan, S., & Swaminathan, J. M. (2012). Effect of traffic on sales and conversion rates of retail stores. Manufacturing & Service Operations Management, 14(1), 145–162. https://doi.org/10.1287/msom.1110.0356
- Fisher, M., Gallino, S., & Netessine, S. (2021). Setting retail staffing levels: A methodology validated with implementation. Manufacturing & Service Operations Management, 23(6), 1562–1579. https://doi.org/10.1287/msom.2020.0917
- Kesavan, S., Staats, B. R., & Gilland, W. (2014). Volume flexibility in services: The costs and benefits of flexible labor resources. Management Science, 60(8), 1884–1906. https://doi.org/10.1287/mnsc.2013.1844
- Kesavan, S., Lambert, S. J., Williams, J. C., & Pendem, P. K. (2022). Doing well by doing good: Improving retail store performance with responsible scheduling practices at the Gap, Inc. Management Science, 68(11), 7818–7836. https://doi.org/10.1287/mnsc.2021.4291
- Chuang, H. H.-C., Oliva, R., & Perdikaki, O. (2016). Traffic-based labor planning in retail stores. Production and Operations Management, 25(1), 96–113. https://doi.org/10.1111/poms.12403
- Enquête van het British Retail Consortium onder financieel directeuren in de retail, februari 2026, zoals gemeld door Retail Gazette. https://www.retailgazette.co.uk/blog/2026/02/staffing-cull-on-the-horizon-for-brc
Benieuwd hoe dit eruitziet voor jouw locatie?
Veelgestelde vragen
Kost onderbezetting in de winkel echt omzet?
Ja, volgens onderzoek, en vooral op de piekuren. Een studie van 41 winkels van één retailketen combineerde per uur gegevens over bezoekers, omzet en gewerkte uren. Alle winkels waren tijdens een piek van drie uur systematisch onderbezet, en zonder die onderbezetting zouden omzet en winst allebei stijgen. De uren die het zwaarst wegen, zijn de uren met de meeste bezoekers.
Moet de bezetting de bezoekersstroom uur voor uur volgen?
Bezetting op basis van bezoekersaantallen helpt, maar onderzoek laat ook grenzen zien. In een studie van 445 winkels ging een te groot aandeel tijdelijke krachten en parttimers samen met lagere omzet en winst, en een gerandomiseerd experiment bij Gap liet zien dat stabielere, voorspelbaardere roosters de productiviteit van winkels verhoogden. In de praktijk betekent dat een stabiel basisrooster voor de rustige uren, met geplande extra inzet op de pieken die steeds terugkomen.
Waarom niet gewoon bezetten naar verhouding van de verwachte omzet?
Omdat hetzelfde gewerkte uur in de ene winkel meer waard is dan in de andere. In een studie waarbij winkelspecifieke bezettingsniveaus in 168 winkels werden ingevoerd, liep het effect van personeel op de omzet sterk uiteen. Het was het grootst in winkels met een hoge potentiële vraag, concurrentie in de buurt en ervaren bedrijfsleiders. Eén vaste regel voor alle winkels laat in sommige omzet liggen en verspilt in andere loonkosten.
Welke data heb ik nodig om te zien waar uren ontbreken?
Bezoekers per uur afgezet tegen ingezette uren per uur, per winkel. Omzet alleen laat dat niet zien, want de kassa registreert alleen de bezoekers die iets kochten. Bezoekersaantallen laten ook de mensen zien die binnenkwamen en zonder aankoop weer vertrokken, en daar zit de onderbezetting.